Je hebt de basiskennis van het overklokken onder de knie, en je hebt lucht en waterkoeling nou wel gezien? Tijd om een stapje verder te gaan, en te beginnen met de wat mij betreft leukste manier van het koelen van je pc.

Eerst even wat tips op een rijtje, voordat we het gaan hebben over de spullen die je nodig hebt.

• Bench op een apart systeem. Het kan allemaal best nog wel eens stuk gaan, daarom bench ik zelf op een apart systeem, wat ik speciaal voor dit doel heb aangeschaft. Gaat het stuk? Helaas, maar gelukkig kan ik dan nog wel achter mijn werkstation kruipen.

• Begin met wat goedkopere hardware, als het dan stuk gaat, ben je niet gelijk een vermogen kwijt. Vooral het moederbord wil nog wel eens stuk gaan. Begin dus met een instap moederbord, welke wel geschikt is om mee over te klokken. Waarschijnlijk zal je zo'n bord wel moeten voorzien van 1 of meerdere voltmods.

• Houd de kosten beperkt. De een kan natuurlijk meer missen als de ander, maar in het begin zal je vooral veel leren. Begin met een goedkopere tube, echt de max eruit klokken kan later altijd nog. Als je het een beetje onder de knie hebt.
  
  
• Natuurlijk moet je ook je moederbord voorzien van isolatie. In deze guide zie je hoe je dat doet.

Goed, de spullen die je nodig hebt. Je kunt het natuurlijk zo gek maken als je zelf wilt. Maar omdat je een beginner bent, gaan we er even vanuit dat het niet te duur mag worden. Je zal zien dat je voor vrij weinig geld een hoop lol hebt, en een hoop kennis opdoet.

De container.

We beginnen direct maar met het belangrijkste onderdeel, de container. Ook tube genoemd.
De container is niets meer als een koperen buis welke aan 1 kant dicht is gemaakt. De dichte kant is op de processor gemonteerd, en aan de bovenkant kan hij gevuld worden met je favoriete koelmiddel. Waarschijnlijk wist je dit al lang?

De prestaties van een container hangen af van het materiaal en het ontwerp. Het koudemiddel moet de warmte ontrekken aan het materiaal van de container. Koper is hiervoor het beste materiaal, gevolgd door aluminium.

(Wie zijn binas boekje erbij pakt, zal zien dat zilver en diamant nog beter warmte geleiden. De koperprijs is op moment van schrijven behoorlijk hoog, je kan je dus best voorstellen dat een zilveren tube veel te duur word. Wel maakt phase change bouwer Unknown_Road verdampers die gegoten zijn uit zilver. Over diamant hoef ik niet eens te beginnen lijkt me.)

Goed, koper en aluminium dus.
Nog een belangrijk aspect wat de prestaties van de container bepaald, is de massa.
Meer massa kan meer kou vasthouden, en dus word de container stabieler. Een bodemdikte van 4mm zou bijvoorbeeld veels te dun zijn. De warmte van de processor laat het koper te snel opwarmen. Je zou kunnen zeggen dat er te weinig buffer is.

Het laatste belangrijke aspect wat meedraagt aan de prestaties, is het contact oppervlak. Hoe meer contact het koelmiddel kan maken met het koper, hoe beter. Zo kan er zo snel mogelijk zo veel mogelijk warmte worden onttrokken uit het materiaal. Veel containers hebben daarom een uitsteeksel in het midden van de bodem, deze wordt ook vaak centerpole genoemd.

Waar je verder nog op moet letten, is de manier van het bevestigen van de container.
Voor zover ik weet, zijn er 3 manieren waarop dit kan.

De klassieke manier wordt het meest gebruikt. Er zit dan op een hoogte van een centimeter of 6 een verdikking op de container. Over de container wordt een monteerplaatje geschoven (mounting plate) Deze blijft hangen op de verdikking, waardoor met tapeinden door het moederbord de container kan worden gemonteerd

Een andere manier is eigenlijk precies het zelfde, maar dan zit de verdikking van de container bijna helemaal bovenaan. Het voordeel hiervan is dat de isolatie niet hoef te worden ontbroken omdat de mounting in de weg zit.

De laatste manier, word een "bench arch" genoemd. Dit is een kleine tafel of plateau waar het moederbord op word gelegd. Aan dit tafeltje zit een beugel vast die zo?n 30cm boven het moederbord langs gaat. Aan deze beugel zit een tapeind. Het tapeind word tot aan de bodem van de tube aangedraaid, zodat deze direct op de cpu word geklemd. Voordeel hiervan, is dat met dit tapeind vrijwel alle koelers op een makkelijke manier kan vastzetten, ook veel luchtkoelers en waterkoeling.

Dan is er nog de manier waarop de container gemaakt is.
Zo kun je kiezen tussen een zogenaamde solid en een brazed. Ook zijn er semi-solid containers.

Een brazed container is een stuk koperen buis welke gesoldeerd is aan de basis. Een stuk (bewerkt of onbewerkt) platstaf. Deze containers zijn makkelijk te maken, maar presteren vaak minder goed als de andere 2 soorten.

Een solid container is een container welke is gemaakt uit een massief stuk koper. Dit is vaak uitgedraaid, of met een CNC bank bewerkt. Dit is de duurste manier van het maken van een container. Deze containers presteren over het algemeen het best.

Dan is er nog de volgens vele, gulden middenweg. Een semi-solid container is voor een deel gemaakt uit een massief stuk koper. Het onderste stuk is massief, en het bovenste stuk is een buis welke er bovenop is geperst, of geschroefd. Voordeel is dat het de kosten behoorlijk drukt. Ook is een complexer ontwerp makkelijker te maken, omdat de beitels van de machines die de container maken niet zo diep moeten.

Nu je weet waar je op moet letten, kan je op zoek, of aan de slag.

Het goedkoopst is het zelf maken van een simpele container. Hiervoor zal je moeten hardsolderen, of iemand moeten vinden die dit voor je kan doen. Om zelf een solid te maken, heb je een bedrijf nodig die een massief blok koper kan bewerken.
Koper is een lastig te bewerken materiaal, en het uitboren van een 25 centimeter lang stuk beginnen veel bedrijven al niet eens aan.
Het maken van een semi solid is te overwegen, maar een goed ontwerp maken zonder enige ervaring is moeilijk. Mijn advies is om dit voor later te bewaren.

Natuurlijk kun je ook een container kopen.

Omdat het verzenden van een container best prijzig kan zijn, is het slim om eerst te kijken wat er op eigen bodem zoal te koop is. Helaas is dat op dit moment erg weinig. Lypo is op dit moment bezig met de laatste fase van productie van een leuke container om mee te beginnen. Hem een PM sturen op ons forum kan dus geen kwaad.

Op het forum van xtremesystems worden vaak containers gepost die te koop zijn. Prijzen lopen behoorlijk uit een. Zo zijn er solid containers voor rond de 100 euro, maar ook 400 euro heb je zo uitgegeven. Mensen daar op het forum die je eens een PM kan sturen zijn Duniek, Littledevil en Kingpin.

Oke, terug naar het zelf maken van een container.
Het zelf maken van een standaard model brazed container is vrij simpel.
Wat je nodig hebt is een stuk koperen buis van 54mm doorsnee, en een stuk koperstaf.
Het stuk koperstaf kan het best 60mm x 60mm x 10mm zijn (lengte x breedte x dikte). De dikte kan iets minder, maar een bodem (base) van 10mm dik is eigenlijk het minimum.
Deze 2 stukken koper zijn te koop bij staalmarkt.nl en metaalwinkel.nl.

Om een verdikking te maken voor de mounting, zaag je een stukje aan de bovenkant van de tube af, 5mm is voldoende. Deze verdikking buig je hierna strak om de buis heen. Op welke plek hangt af van je type mounting. Voor een klassieke mounting zo?n 60mm boven de onderkant, voor een topmounting houd je de dikte van je mounting over aan de bovenkant. Zodat de bovenkant van de tube en de mounting straks op gelijke hoogte zijn.

Nu is het een kwestie van elkaar (laten) hardsolderen. Hardsolderen? Jep, door de kou die straks op het materiaal komt te staan kan een verbinding die met normaal soldeer is gemaakt breken. Het beste is om gebruik te maken van soldeer met meer dan 40% zilver soldeer, of silphos. Silphos heeft voordeel dat je geen flux hoeft te gebruiken. >40% zilver staafjes hebben het voordeel dat ze iets lagere smelt temperatuur hebben en volgens sommige iets beter vloeit.

De mounting kan je maken van HMPE, de meeste mensen kennen dit materiaal beter als het plankje waar je je brood op snijd. Het is dan ook het makkelijkst om op zoek te gaan naar een plastic broodplank. (HMPE is erg taai materiaal, en buigt vrij lastig. HMPE is zeer gemakkelijk te bewerken).

Het maken van de mounting is simpel. Zaag uit de snijplank een plankje van 100mm x 100mm. Door een kruis op het plankje te zetten, bepaal je eenvoudig het midden. Vervolgens teken je de maten van de gaten van het socket uit, op zo?n manier dat ze precies gelijk om het midden staan. Even gaatjes boren in de maat van je tapeind, en je mounting plate is bijna klaar. (Letop de maat, de tapeinden moeten door de gaten rond het socket van je moederbord. Niet te dik tapeind dus. Het is aan te raden om RVS tapeind te gebruiken.)

De maten van de meest gebruikte mountings:

AMD A64 - 88.9mm
LGA 775 - 72x72mm
478 - 76.2x59.44mm
Xeon - 38.1x81.28mm

Edit: De maten van LGA 1366 worden binnenkort toegevoegd.

Letop! Dit plaatje maak je 2 maal, ook 1 voor op de achterkant van het moederbord.
Dit plaatje heet de backplate.

1 van de plaatjes moet natuurlijk over de container heen worden geschoven. Met een simpele gatenzaag kan je een perfect gat zagen, als je 54mm buis hebt gebruikt. Heb je een andere maat buis gebruikt, zal je zelf even moeten kijken.

Goed, bijna klaar. Nog even wat tapeinden zagen, en je container kan gemonteerd worden.
Over het isoleren van het moederbord kan je hier (moet nog hyperlink invoegen) meer lezen.

Isolatie.

Omdat we de container straks lekker koud gaan maken, is het nodig om deze ze voorzien van isolatie. Het koude metaal gaat net als de spiegel in de badkamer condensatie aantrekken straks. Om dit te voorkomen isoleren we zowel het moederbord als de container.

Voor het isoleren van de container zelf gebruik ik armaflex isolatie. De dichte cellen in de isolatie zorgen voor een zeer goede isolerende werking.
Armaflex is er in verschillende soorten en maten. Normaal gesproken word het gebruikt voor de isolatie van bijvoorbeeld airconditioning systemen, of industri?le gastransport systemen.

Voor gebruik met droogijs is armaflex van 20mm dik voldoende om uren te benchen zonder condensatie. Ga je met vloeibaar stikstof aan de slag, dan is het verstandig om minimaal 3cm aan te houden als wanddikte van de armaflex.

Om het bord zelf te isoleren kun je nagellak gebruiken, gevolgd door een laagje vaseline.
Nadeel is dat dit een rotzooitje maakt, en moeilijk is te verwijderen als je bord later weer wilt verkopen. Een alternatief is LET, of volluit ?Liquid electrical tape?. Een vloeibaar goedje wat opdroogt als isolatie tape. In deze handleiding over het isoleren van het bord ga ik daar dieper over in..
Liquid electrical tape is hier te koop.

Thermometer

Als je droogijs gebruikt, is dit geen noodzaak, je kunt er immers niets aan doen dat de container warmer word als je de processor belast. Ga je met stikstof werken, dan is een thermometer vrijwel noodzakelijk. Een processor met coldbug is niet over te klokken zonder thermometer. Zonder thermometer kan je of te weinig stikstof in de container gieten, waardoor de processor te warm word, of je niet het maximale uit je processor haalt. Of je giet er te veel in, waardoor hij te koud word en stopt met werken. Je zult dan moeten wachten tot de container is opgewarmd, echter weet je zonder thermometer niet waneer je weer kunt beginnen met overklokken.

Oke, stel je wilt er 1 aanschaffen. Waar moet je dan op letten?
Enkele punten van aandacht:

• Schaf een thermometer aan die K-type sensors gebruikt. Er zijn betere sensoren maar die zijn wat zeldzamer en duurder: T-type sensors zijn het best voor gebruik bij lage temperaturen, maar komen erg weinig voor. Meer informatie over sensors (thermokoppels) is hier te vinden.

• Koop je een los thermokoppel, kijk dan eerst of je meter dat type ondersteund.

• Zorg ervoor dat de thermometer tot de juiste temperatuur kan meten, meestal gaan ze tot de -200*C. Let ook op de afwijking, hoewel dit van minder belang is.

• Wat in de toekomst gemakkelijk kan zijn, is het uitlezen van meerdere temperaturen tegelijkertijd. Bijvoorbeeld waneer je de chipset en de processor tegelijkertijd wilt koelen. Of waneer je een videokaart onder 0 wilt koeling.

• Koop een goed merk. Goede merken zijn bijvoorbeeld Fluke of UEI. Een merk wat in een goedkoper segment zit, is voltcraft. Deze zijn wat minder nauwkeurig, maar zeker niet slecht.

Enkele winkels waar je je zoektocht naar een thermometer kan beginnen zijn:

• Conrad

• BES --> Installation equipment -> testing equipment

Een aantal leuke beginners thermometers:
http://www.conrad.nl/goto/?product=120585
http://www.conrad.nl/goto/?product=120585
http://www.conrad.nl/goto/?product=100707
http://www.conrad.nl/goto/?product=100708

Voltage

Omdat de processor straks lekker koud word, kun je er meer voltage op zetten. Hier heb je of een moederbord voor nodig die vanuit het bios hogere voltages kan geven, of je zult het bord moeten voltmodden. Ga je met droogijs werken, dan kan je stellen dat je aan 1,8v genoeg zou hebben. Met vloeibaar stikstof, en een processor die genoeg kou aankan, kun je redelijk veilig tot 2v gaan. Hoe je een voltmod kan uitvoeren, kan je in deze handleiding lezen (Link toevoegen)

Droogijs

Natuurlijk je ook droogijs zelf nodig.
Even in het kort wat droogijs is.

Droogijs is koolzuur in vaste vorm. Koolzuur is bekend uit de bubbels in de cola.
Het koolzuur wordt na expansie onder hoge druk geperst, de vaste vorm daaruit is droogijs.

Droogijs smelt niet, maar gaat van vaste vorm direct over naar gas. Vandaar de benaming, droogijs. Droogijs heeft een temperatuur van -79,8?C, bijna minus 80 dus.
Als het ijs warmer word als deze temperatuur, gaat het over in gas.

Droogijs mag niet luchtdicht verpakt worden. Huid en oog contact dienen vermeden te worden, moet te allen tijde gebruikt worden in een geventileerde ruimte. Letsel door droogijs is een brandwond, en dient ook als een brandwond behandelt te worden.

Droogijs is te koop op www.droogijs.nl

Om het contact oppervlak van het ijs te vergroten, giet je een scheutje aceton in de container.
Het ijs zal de aceton afkoelen tot dezelfde temperatuur als het ijs zelf, -79,8?C. op deze manier maakt er meer kou contact met het koper, als waneer je er zonder aceton losse stukken ijs in schept, omdat los ijs nooit overal het koper zal aanraken. Je gebruikt de aceton in feite als een geleide middel.

Let wel op, aceton is irriterend voor de huid en ogen.

Andere zaken & tips

De meest belangrijke dingen hebben we nu behandeld. Om het jezelf gemakkelijk te maken, heb je echter nog wat kleine dingen nodig.

• Een schepje. Om het droogijs in je container te scheppen heb je een schepje nodig.

• Een klein zaklampje kan handig zijn om goed in de container te kunnen kijken.

Nog wat andere tips:

• Ken je hardware. Je gaat nu je processor testen, zorg er voor dat je weet hoe hard je geheugen kan, hoe je bios werkt, hoe hard de clocks van je videokaart(en) gaan. Hier heb je tijdens een overklok sessie met droogijs geen tijd meer voor. Ook is het zonde van je droogijs.

• Begin rustig aan, zet niet direct 2 volt op de processor. Het duurt in ieder geval even voordat de container goed is afgekoeld, zonder thermometer kan de temperatuur bij de meeste moederbord in het bios bekijken. (Sommige moederbord snappen temperaturen onder 0?C graden niet, of stoppen met meten onder een bepaalde temperatuur).

• Als je in Windows de temperatuur wilt bekijken, kan je dit het beste doen met speedfan. Speedfan is naar mijn weten het enige programma wat de temperatuur van een processor goed kan uitlezen onder 0?C.

• Een goede overklok sessie heeft tijd nodig. Maak voldoende tijd achtereen vrij.Als je tussendoor moet eten, kan de kou helemaal in het systeem trekken, waardoor er meer condensatie zal optreden.

• Laat het systeem opwarmen na een overklok sessie. Zet alles in je bios terug naar standaard, en laat het systeem in Windows of in het bios opwarmen. Houd hierbij de temperatuur goed in de gaten. Ik sluit het systeem zelf altijd af als de temperatuur 40?C graden is, de container is dan ook weer redelijk warm, en je hebt dan geen last meer van condens.

Nawoord & Disclaimer

Droogijs kan gevaarlijk zijn, gebruik hiervan is op eigen risico. Droogijs is bij veel bedrijven alleen te koop als je ouder bent als 16 of 18 jaar.

Overklokken kan je hardware beschadigen. Begin hier alleen aan als je hier van bewust bent.
Hardware kan definitief defect raken, of slechter gaan werken als voorheen. Het uitvoeren van de handleiding is dan ook geheel op eigen risico.

Dat was het, veel plezier met overklokken. Vergeet geen raampje open te zetten he!

Commentaar (1)

RSS feed Commentaar

...
geschreven door Xioros, February 08, 2009

even een vraag
als je met een koperbuis gaat werken en je koelt deze af met vloeibare stikstof dan wordt deze toch een super geleider : ZWAAR magnetisch
en is dat niet schadelijk voor de hardware ?
gr
xioros

report abuse

vote down

vote up

Votes: +1