 |
Om een goede overklok te behalen, is het nodig om goed te weten met welke hardware je te maken hebt. Een goede overklok begint al bij de aanschaf van de hardware zelf. Als je dan uiteindelijk aan de slag gaat, is het belangrijk precies te weten wat je hardware doet, op welk voltage, en welke koeling. |
Voorkennis benodigd voor deze handleiding: Basiskennis overklokken & begrippen
In deze handleiding leg ik uit hoe je hardware componenten los van elkaar kunt testen, en waarom. In dit voorbeeld maak ik gebruik van een Intel E8400 processor, en heb ik het doel 4500mhz gesteld.
Waarom los van elkaar testen?
Tijdens het overklokken loop je vrijwel altijd tegen een bottleneck aan. Een processor met een lage multiplier loop misschien tegen de maximale front side bus snelheid aan van het bord, of van zichzelf. Een moederbord / processor combinatie welke een hoge frontside bus kunnen halen, lopen weer tegen de maximale snelheid van het geheugen aan. Het is dus handig om te weten hoe hard de losse componenten kunnen.
Het weten van de maximale klok snelheden en/of timings van losse componenten brengt ook een ander sterk voordeel met zich mee. Je kan een systeem namelijk veel beter "finetunen" als je dit weet. Later gaan we hier dieper op in.
De volgorde
De volgorde van het testen van je componenten is afhankelijk van de hardware die je hebt. Moderne moederborden met een Intel chipset gaan gemakkelijk tot over de 500mhz fsb. En ook gaat vrijwel ieder geheugen 500mhz. Eigenlijk hoeven we deze componenten voor het normale overklokken niet echt te testen. Willen we gebruik gaan maken van extreme koeling, dan kom je al snel over 600mhz fsb heen, in dat stadium wil je natuurlijk wel graag weten of je geheugen dit wel aankan, en op welke voltage en timings.
Toch leg ik hieronder uit hoe je de snelheid van je geheugen los kan testen, weten hoe hard je geheugen kan is namelijk nodig om je systeem te finetunen, iets waar je met 24/7 gebruik wel profijt van hebt.
Geheugen testen
Het geheugen is vrijwel altijd de eerste bottleneck waar we tegen aan lopen bij het overklokken. Daarom gaan we het geheugen als eerst testen. De manier van testen is afhankelijk van je doel. Wil je met strakke timings superpi draaien? Of wil je het geheugen zo snel mogelijk door 3Dmark laten lopen? Of wil je een 24/7 stabiel systeem krijgen? Als je dit hebt bepaald kan je beginnen aan het testen.
Voor een 24/7 systeem kijk je eerst naar wat je nodig denk te hebben, en welk voltage je maximaal wilt gebruiken, of kan gebruiken. Als we het voorbeeld erbij pakken, hebben we volgens de volgende berekening 500mhz DDR kloksnelheid nodig:
De Intel E8400 heeft een multiplier van 9, en 9x500=4500mhz.
Zoals ik al zei is 500mhz is niet bijzonder snel voor geheugen, en veel geheugen kan deze snelheid standaard al aan. Als dit zo is, valt er weinig te testen zou je denken. Niets is minder waar, alleen kan je deze stap nu eigenlijk overslaan totdat je het systeem gaat finetunen.
Dividers
Wat je ook kunt doen is het doel verplaatsen. Zo kan je beslissen om gebruik te gaan maken van een divider. Een greep uit de mogelijke dividers:
1:1 - Het geheugen draait 1 op 1 met de front side bus. 500mhz fsb is dus 500mhz DDR.
4:5 - het geheugen draait 2 op 3 met de FSB. 500mhz /4 x 5 = 625mhz
2:3 - 500 /2 x 3 = 750Mhz
5:8 - 500 / 5 x 8 = 800Mhz
1:2 ? 500 /1 x 2 = 1000Mhz
Wat je eerst dient te weten, is dat ik hier praat over DDR kloksnelheden, en niet over geheugenklok snelheden. DDR staat voor Double Date Rate. In het bios van veel moederborden zie je de geheugensnelheid staan, het dubbele van de snelheden uit deze berekeningen dus.
Met DDR2 geheugen kan je in dit geval dus kiezen voor 625Mhz, de volgende stap is namelijk 750Mhz, iets wat je niet gemakkelijk haalt. Een klein weetje: Het Nederlands record geheugensnelheid staat op 750mhz en is behaald op 2,7 volt, met 5-5-5-15 timings.
Heb je DDR3 geheugen, dan kan je afhankelijk van het type kiezen voor een hogere divider. Veel DDR3 geheugen draait al op 800mhz. Heb je goedkoper geheugen, dan kan dit een leuk doel zijn. Of je kan eventueel de timings strakker proberen te krijgen.
Het testen
Het los testen komt eigenlijk op het volgende neer: Ontlast de andere componenten in zo verre dat je weet dat die niet in de weg zitten. Wat we dus gaan doen om het geheugen te testen, is dus de processor langzamer laten lopen.
Processors hebben vaak een vaste multiplier. Gelukkig staat deze alleen naar boven vast, en zijn ze naar beneden vrij in te stellen. Wat we gaan doen is de multiplier in het bios vastzetten op 6.
Max FSB of geheugen bepalen
Stiekem ga ik er vanuit dat je minimaal PC6400 geheugen hebt. Heb je langzamer geheugen, dan pas je andere instellingen toe. Heb je sneller geheugen? Dan komen we daar straks op terug. We stellen in het bios de FSB in op 400mhz. De Multiplier verlagen we naar 6. 400x6 is 2,4Ghz, zoals je ziet is de processor hier dus nooit de limiteerde factor.
Let er wel op dat je de geheugen divider nog even 1:1 laat staan, dus 400Mhz DDR clocks, of 800mhz geheugenclocks.
Na het opstarten gaan we gebruik maken van SetFSB, CPU-Z en Superpi 1.5XS mod. Beide zijn te vinden op onze download pagina. Open CPU-Z 2 maal, en zet 1 ervan op het
We gaan eerst kijken waar het systeem moeilijk begint te doen. Omdat we nog niet gaan kijken waar het systeem stabiel is, gaan we kijken waneer superpi 1M fouten gaat geven. Op die manier weet je snel de max.
Stel de FSB 10mhz hoger in. In CPU-Z zie je nu de fsb naar 410 gaan, de clocksnelheid van de processor met 60mhz omhoog gaan, en je ziet de geheugensnelheid omhoog gaan.
Draai hierna een keertje superpi 1M, herhaal dit tot het fout gaat.
Als het goed is, krijg je op een gegeven moment een error, of Windows loopt vast.
Geen paniek, niets aan de hand. Als Windows vastliep start het systeem gewoon weer op met zijn bios instellingen.
We moeten nu gaan bepalen waar de error vandaan komt. Is de max van je fsb bereikt? Of gaat je geheugen niet harder? Of misschien wilt de processor niet veder meer? Om dit te bepalen, gaan de divider van je geheugen hoger instellen.
Stel dat je tot 520mhz kwam, dan gaan we nu het geheugen instellen op 500mhz. Je kan dit doen door de 4:5 divider te gebruiken. Als het goed is, staat je FSB nog op 400mhz. Na het instellen van de 4:5 divider kom je uit op 500mhz DDR clocks.
Je kant nu hoger komen in geheugenclocks, zonder de processor harder te laten lopen, en de FSB word ook ontlast.
We gaan nu gewoon de voorgaande stappen weer herhalen, weer CPU-Z, SetFSb en Superpi open. Alleen gaan we nu stapjes van 5Mhz FSB pakken.
Als je voorbij de 520mhz kwam, laten we zeggen, 600mhz, dan zat je net dus niet aan de max van je geheugen, maar aan de max van je FSB, aangezien je deze nu hebt ontlast door op 480mhz FSB te draaien, de processor draaide op 480x6+2880mhz. Daar zit het probleem dus zeker niet.
Je weet nu dus de max van je geheugen, wat nog over is, is de max van je processor of de max van je FSB. De processor liep bij de eerste fout al vast op 3120mhz, de eerste E8400 die dat doet moet ik nog tegenkomen. Maargoed, het gaat om de manier waarop we testen nietwaar?
De max van je processor kan je simpelweg testen door de multiplier te verhogen.
Gaat de processor op Multi 9 wel harder als 3120Mhz? Dan was het niet de processor, maar de max front side bus welke je net limiteerde in een hogere overklok.
Stabiliteit
Als je de max van je geheugen en processor hebt gevonden met behulp van Superpi 1M draait je systeem nog niet stabiel. Om te kijken op welke snelheden je systeem stabiel draait, ga je als volgt te werk:
Download en installeer het programma Orthos. Met dit programma kun je de pc testen op stabiliteit.
We gaan weer het de onderdelen los testen op stabiliteit, als de maximale clocksnelheid van je processor net 4Ghz was, dan beginnen we er een stuk onder met testen, laten we zeggen 3,8Ghz. Zorg dat je geheugen en frontside bus hierbij worden ontlast, op dezelfde manier als we net de maximale snelheden met Superpi 1M hebben getest.
Start nu simpelweg Orthos, dit doe je als je de pc een tijd niet gaat gebruiken.
Over waneer je kan spreken van een stabiel systeem verschillen de meningen. De 1 zegt na het 8 uur draaien van Orthos zonder fouten, de ander zweert bij 12 uur, de ander bij 24 uur. Omdat het systeem pas 100% stabiel hoeft te zijn na het finetunen, gaan we nu 4 tot 8 uur met Orthos testen.
Nadat je Orthos hebt aangezet, laat je pc met rust. Het slimste is om na een uurtje nog even te kijken of Orthos nog geen fouten heeft gemaakt met zijn berekeningen (Orthos berekend priem getallen, als daar een fout inzit, is er ergens een bitje omgevallen in de processor of in het geheugen).
Loopt Othos stabiel door? Dan gaan we de clocksnelheid weer iets verhogen. Bijvoorbeeld met 50Mhz. Op het moment dat je na 4 tot 8 uur een fout krijgt, ga je weer 50Mhz terug.
Het zelfde doe je vervolgens met het geheugen, ontlast de processor en de front side bus, en test het geheugen op dezelfde manier als je zojuist de processor hebt getest.
Finetunen
Als je de max van als je componenten hebt gevonden, kunnen we kijken of we ze ook allemaal in de buurt van de max kunnen laten draaien. Dit finetunen is niets meer als het zoeken naar de juiste instelling.
Stel je kreeg de processor stabiel op 3,9Ghz, en het geheugen op 550Mhz. Dan gaan we zoeken naar een combinatie van instellingen zodat beide op in de buurt van die instelling draaien.
Met de hoogste multiplier van 9, kom je op 3900mhz op 433mhz FSB. Om de geheugensnelheid zo dicht mogelijk in de buurt van de eerder getest maximale snelheid te krijgen, kan je nu dus gaan puzzelen. In dit geval kan je prima de 4:5 divider gebruiken, je komt dan uit op 541mhz. Die 10Mhz nemen we dan voor lief.
Als je tot hier bent gekomen, is het aan te raden om Orthos nog een keer wat langer te laten draaien, laten we zeggen 12 uur. Als dit zonder fouten gaat, heb je het systeem succesvol een stuk sneller gemaakt. Gaat dit fout?.? Veel succes dan!
Slotadvies.
Mijn advies, ga met deze informatie lekker een tijdje aan de slag. Je zult zien dat je alles snel doorkrijgt. De stap hierna word het verhogen van voltages. Maar daar zal ik later nog een artikel over schrijven.
Overklokken is veel testen, eigenlijk alleen maar testen. Met voldoende tijd kun je nu een heel eind komen.
Het testen van de videokaart gebeurd in principe altijd wel los, omdat de videokaart niet word overklokt als je de frontside bus verhoogt. Voor het overklokken van de videokaart zal in de loop van de tijd een artikel verschijnen.
Success!
 |
RSS feed Commentaar
Copyright 2008 Overklokken.info - All rights reserved